Meningokokken B-vaccinatie afspraak maken? Lees wanneer vaccineren zinvol kan zijn
Meningokokken B is een bacterie die een hersenvliesontsteking of bloedvergiftiging kan veroorzaken. De ziekte kan razendsnel ernstig worden. Op deze pagina lees je in gewone taal wat meningokokken B is, voor wie een prik belangrijk is, hoeveel prikken je nodig hebt, wat het kost en wat je bij je afspraak moet doorgeven.
De medische informatie op deze pagina is gecontroleerd onder verantwoordelijkheid van drs. M.M.T. Vink, arts reizigersgeneeskunde LCR. BIG-nummer: 19051371501.
Past meningokokken B-vaccinatie bij jouw situatie?
Meningokokken B is een zeldzame maar gevaarlijke bacterie. In Nederland worden er jaarlijks ongeveer 100 tot 150 mensen ziek. De ziekte treft vooral jonge kinderen (onder de 5 jaar) en jongeren tussen de 15 en 24 jaar. De vaccinatie zit niet in het standaard Rijksvaccinatieprogramma, maar is beschikbaar op eigen verzoek.
Jong kind of tiener?
Jonge kinderen en jongeren lopen het meeste risico. Ouders kiezen soms bewust voor extra bescherming buiten het RVP.
Medische risicogroep?
Geen milt, cochleair implantaat of bepaalde medicijnen? Dan is vaccinatie medisch geadviseerd. Overleg ook met je specialist.
Op eigen verzoek?
Je kunt ook zonder medische indicatie kiezen voor vaccinatie. Tijdens je afspraak bespreken we of het zinvol is voor jouw situatie.
De bacterie verspreidt zich via kleine druppeltjes bij hoesten, niezen en zoenen
Meningokokken zijn bacteriën die van nature in de neus en keel van mensen voorkomen, vaak zonder dat je er ziek van wordt. De bacterie verspreidt zich via kleine druppeltjes die vrijkomen bij hoesten, niezen, praten of zoenen. Alleen een klein deel van de mensen die de bacterie bij zich draagt, wordt er ook echt ziek van.
Als je wel ziek wordt, kunnen de klachten razendsnel ernstig worden. Typische klachten zijn hoge koorts, hevige hoofdpijn, misselijkheid, nekstijfheid en kleine rode bloedinkjes op de huid die je niet kunt wegdrukken. Als de bacterie in het bloed of de hersenvliezen terechtkomt, kan dat leiden tot een levensgevaarlijke bloedvergiftiging (sepsis) of hersenvliesontsteking (meningitis).
Hoe snel kan het ernstig worden?
Meningokokkenziekte staat bekend om de snelheid waarmee het kan verergeren. Iemand kan 's ochtends nog gezond zijn en 's avonds al ernstig ziek. Zelfs met snelle behandeling met antibiotica overlijdt een deel van de patiënten.
Mensen die de ziekte overleven, kunnen blijvende schade overhouden: gehoorverlies, amputaties door weefselsterfte of hersenschade. Dit maakt vroege herkenning en preventie extra belangrijk.
Waartegen beschermt de meningokokken B-vaccinatie?
De vaccins die beschikbaar zijn voor meningokokken B bevatten eiwitten van de buitenkant van de bacterie. Je afweersysteem leert deze eiwitten herkennen en maakt antistoffen aan. Als je daarna in contact komt met de bacterie, kan je afweer sneller reageren.
Minder kans op hersenvliesontsteking
Vaccinatie verkleint de kans op een meningitis (hersenvliesontsteking) door de meningokokken B-bacterie aanzienlijk.
Minder kans op bloedvergiftiging
De prik helpt ook voorkomen dat de bacterie in de bloedbaan terechtkomt en een levensgevaarlijke sepsis veroorzaakt.
Bescherming tegen de gevaarlijkste stammen
De vaccins bieden bescherming tegen de meest voorkomende en gevaarlijke varianten van de meningokokken B-bacterie die in Nederland circuleren.
Niet in het Rijksvaccinatieprogramma — maar wel beschikbaar
In Nederland worden kinderen standaard gevaccineerd tegen meningokokken ACWY, maar niet tegen meningokokken B. Dit is anders dan in veel andere Europese landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Italië, Spanje en Portugal, waar meningokokken B-vaccinatie wel standaard wordt aangeboden.
De meningokokken B-vaccinatie is in Nederland beschikbaar op eigen verzoek. Ouders van jonge kinderen en jongeren kiezen hier soms bewust voor, ook als er geen medische risicogroep van toepassing is.
Belangrijke nuance
De meningokokken B-vaccins werken niet tegen álle varianten van de bacterie. Sommige stammen hebben andere eiwitten op hun buitenkant, waartegen het vaccin minder goed werkt. De effectiviteit wordt geschat op 31 tot 86%, afhankelijk van welke stammen op dat moment rondgaan.
De vaccins beschermen ook niet tegen dragerschap: je kunt de bacterie nog steeds bij je dragen en overdragen aan anderen, ook na vaccinatie.
Voor wie is de meningokokken B-prik belangrijk?
Jonge kinderen en tieners
De ziekte komt het meest voor bij kinderen onder de 5 jaar en bij jongeren tussen 15 en 24 jaar. Ouders kiezen soms voor vaccinatie als extra bescherming buiten het RVP.
Medische risicogroepen
Vaccinatie is medisch geadviseerd voor mensen zonder milt, mensen die complementremmers gebruiken, mensen met een cochleair implantaat of mensen die eerder een bacteriële hersenvliesontsteking hebben gehad.
Op eigen verzoek
Iedereen kan op eigen verzoek kiezen voor vaccinatie, ook zonder medische indicatie. Tijdens de afspraak bespreken we of het zinvol en verantwoord is voor jouw situatie.
Welk type meningokokken B-vaccin wordt gebruikt?
In Nederland zijn twee meningokokken B-vaccins beschikbaar: een vaccin van GSK en een vaccin van Pfizer. Beide zijn niet-levende vaccins die eiwitten van de buitenkant van de bacterie bevatten. Ze werken op een vergelijkbare manier, maar hebben een iets ander prikschema.
Welk vaccin het meest geschikt is voor jouw situatie, wordt tijdens de afspraak bepaald. Voor kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen zijn er in beide gevallen 2 prikken nodig.
Twee prikken nodig
In tegenstelling tot sommige andere vaccins zijn er voor meningokokken B altijd meerdere prikken nodig. Voor kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen zijn dat 2 prikken met een tussentijd van minimaal 1 maand. Voor jongere kinderen geldt een ander schema.
Hoeveel meningokokken B-prikken heb je nodig?
Het aantal prikken hangt af van de leeftijd. Voor kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen zijn 2 prikken nodig. Voor jongere kinderen gelden andere schema's, omdat hun afweersysteem nog in ontwikkeling is. Tijdens je afspraak stellen we het juiste schema voor jou of je kind vast.
| Leeftijdsgroep | Aantal prikken | Tussentijd | Herhaalprik? |
|---|---|---|---|
| Zuigelingen 2 t/m 5 maanden | 3 prikken + booster | Minimaal 1 maand | Ja, op leeftijd 12–15 maanden |
| Zuigelingen 6 t/m 11 maanden | 2 prikken + booster | Minimaal 2 maanden | Ja, op leeftijd 12–23 maanden |
| Kinderen 12 t/m 23 maanden | 2 prikken + booster | Minimaal 2 maanden | Ja, op leeftijd 2–4 jaar |
| Kinderen 2 t/m 18 jaar en volwassenen | 2 prikken | Minimaal 1 maand | Alleen bij blijvend verhoogd risico |
Het schema wordt tijdens je afspraak altijd afgestemd op de leeftijd en gezondheid van jou of je kind.
Zo verloopt een afspraak voor meningokokken B-vaccinatie
Je maakt online een fysieke afspraak
Kies een locatie en tijdstip dat past. Geef bij voorkeur aan dat het om meningokokken B-vaccinatie gaat en voor wie (jezelf of je kind).
Je situatie wordt ter plaatse beoordeeld
Een zorgprofessional bespreekt de leeftijd, gezondheid, eventuele medische risicofactoren, medicatie, allergieën en eerdere vaccinaties.
Je krijgt de vaccinatie als dat zinvol en veilig is
Meestal kan de vaccinatie doorgaan. Soms is het beter om de vaccinatie uit te stellen of is extra informatie van een behandelaar nodig.
Wat geef je door bij je afspraak?
Tijdens je afspraak bekijkt een zorgprofessional of je de vaccinatie op dat moment kunt krijgen. Meestal kan de vaccinatie gewoon doorgaan. Soms is het beter om te wachten of om eerst te overleggen met je huisarts of behandelend specialist.
Geef het altijd door als één van de situaties hieronder voor jou of je kind geldt. Zo kan de zorgprofessional op locatie goed beoordelen wat verantwoord is.
Meld dit altijd tijdens je afspraak:
- er is koorts (boven 38,5 °C) of sprake van een plotselinge ziekte;
- er is eerder een ernstige allergische reactie geweest op een vaccin of op bestanddelen van een vaccin;
- er is sprake van een verminderde afweer (zoals hiv of een andere immuunstoornis);
- er worden medicijnen gebruikt die de afweer onderdrukken;
- er is een behandeling voor kanker of een transplantatie gepland of recent ondergaan;
- er is al eerder een meningokokkenvaccinatie gegeven (welk type en wanneer).
Bijwerkingen en veiligheid
De meningokokken B-vaccins zijn veilig. Zoals bij alle vaccins kunnen bijwerkingen voorkomen. Bij volwassenen en kinderen vanaf 11 jaar zijn de bijwerkingen meestal mild en tijdelijk. Bij jonge kinderen kunnen de bijwerkingen iets uitgebreider zijn.
Veelvoorkomende bijwerkingen
Bij volwassenen en kinderen vanaf 11 jaar:
- pijn, roodheid of gevoeligheid op de prikplek;
- hoofdpijn of misselijkheid;
- spierpijn of gewrichtspijn.
Bij jonge kinderen (onder 11 jaar):
- roodheid, zwelling of pijn op de prikplek;
- koorts boven 38 °C;
- huilen, prikkelbaarheid of slaperigheid;
- minder eten, braken of diarree.
Bij jonge kinderen die tegelijk andere kindervaccins krijgen, is de kans op koorts iets groter. Dit is goed te behandelen met paracetamol. Ernstige allergische reacties zijn zeldzaam.
Wat de meningokokken B-prik wel en niet doet
De meningokokken B-prik kan wel
- de kans op een ernstige hersenvliesontsteking door meningokokken B sterk verkleinen;
- de kans op een levensgevaarlijke bloedvergiftiging door meningokokken B verkleinen;
- extra bescherming bieden voor kinderen die niet via het RVP worden gevaccineerd;
- veilig worden gecombineerd met andere vaccins.
De meningokokken B-prik kan niet
- een actieve infectie behandelen die je nu al hebt;
- beschermen tegen álle varianten van de meningokokken B-bacterie;
- voorkomen dat je de bacterie bij je draagt of overdraagt aan anderen;
- 100% garantie geven dat je nooit ziek wordt.
Wat kost de meningokokken B-vaccinatie?
De kosten bestaan uit het consult en de vaccinatie. Een regulier consult kost €19,95 per persoon. Een avond- of weekendconsult kost €29,95 per persoon. De meningokokken B-vaccinatie zelf kost €109,00 per prik.
Voor kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen zijn er 2 prikken nodig. De totale vaccinatiekosten bedragen dan €218,00. De meningokokken B-vaccinatie zit niet in het Rijksvaccinatieprogramma. Soms vergoedt de aanvullende zorgverzekering een deel van de kosten. Voor mensen met een medische indicatie kan vergoeding via de basisverzekering worden aangevraagd.
| Onderdeel | Tarief |
|---|---|
| Regulier consult per persoon | €19,95 |
| Avond- of weekendconsult per persoon | €29,95 |
| Meningokokken B-vaccinatie per prik | €109,00 |
| Afspraak gemist | €19,95 |
Kun je niet komen? Verplaats of annuleer je afspraak dan op tijd. Voor een gemiste afspraak kan €19,95 in rekening worden gebracht. Het avondtarief geldt maandag tot en met vrijdag vanaf 18.00 uur.
Veelgestelde vragen over de meningokokken B-prik
Wat kost meningokokken B-vaccinatie bij PreventVaccins?
Een regulier consult kost €19,95 per persoon. Een avond- of weekendconsult kost €29,95 per persoon. De vaccinatie zelf kost €109,00 per prik. Voor kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen zijn 2 prikken nodig, dus €218,00 aan vaccinatiekosten in totaal.
Hoeveel meningokokken B-prikken heb ik nodig?
Kinderen vanaf 2 jaar en volwassenen hebben 2 prikken nodig met een tussentijd van minimaal 1 maand. Jongere kinderen hebben een ander schema nodig, afhankelijk van hun leeftijd. Tijdens je afspraak wordt het juiste schema voor jou of je kind bepaald.
Voor wie is meningokokken B-vaccinatie bedoeld?
De vaccinatie is medisch geadviseerd voor mensen zonder milt, mensen die bepaalde medicijnen gebruiken die de afweer onderdrukken, en mensen met een cochleair implantaat. Anderen kunnen de vaccinatie op eigen verzoek laten zetten. De ziekte komt het meest voor bij kinderen onder de 5 jaar en jongeren tussen 15 en 24 jaar.
Beschermt de meningokokken B-prik tegen alle stammen van de bacterie?
Nee, niet volledig. De vaccins werken goed tegen de meest voorkomende stammen, maar niet tegen alle varianten van de meningokokken B-bacterie. De effectiviteit wordt geschat op 31 tot 86%, afhankelijk van welke stammen op dat moment rondgaan in Nederland.
Word ik altijd gevaccineerd als ik een afspraak maak?
Niet altijd. Tijdens je afspraak beoordeelt een zorgprofessional of de vaccinatie op dat moment verantwoord is. Soms is het beter om te wachten, bijvoorbeeld bij koorts of een acute ziekte. Soms hebben wij aanvullende informatie van je specialist of huisarts nodig.
Hoe lang werkt de meningokokken B-vaccinatie?
De beschermingsduur is nog niet precies bekend. Antistoffen nemen na verloop van tijd af. Of en wanneer een herhaalprik nodig is, is nog niet vastgesteld. Voor mensen met een blijvend verhoogd risico kan een herhaalprik worden overwogen.
Kan de meningokokken B-prik tegelijk met andere vaccins?
Ja, de meningokokken B-vaccinatie kan veilig tegelijk met andere vaccins worden gegeven. Bij jonge kinderen (onder de 2 jaar) kan de combinatie met andere kindervaccins de kans op koorts verhogen. Dit is goed te behandelen met paracetamol.
Wordt meningokokken B-vaccinatie vergoed?
De meningokokken B-vaccinatie zit niet in het Rijksvaccinatieprogramma voor alle kinderen in Nederland. Voor mensen met een medische indicatie wordt de vaccinatie soms vergoed via de basisverzekering. Op eigen verzoek zijn de kosten voor eigen rekening. Soms vergoedt de aanvullende zorgverzekering een deel.
Medisch gecontroleerde informatie
Bronnen en richtlijnen
Voor de medische inhoud van deze pagina werden onder meer de volgende bronnen gebruikt:
- RIVM / LCI: Richtlijn meningokokken-meningitis en -sepsis (publicatiedatum: 1 oktober 2013)
- RIVM / LCI: Factsheet meningokokken B-vaccinatie (publicatiedatum: 26 maart 2025)
- RIVM: Informatie over meningokokken en meningokokkenziekte
- Lareb: informatie over bijwerkingen van vaccinaties
- Farmacotherapeutisch Kompas: productinformatie over meningokokken B-vaccins
- Knol MJ, Montesano Montessori LL. Meningococcal disease serogroup B; updated information for the Dutch Health Council. RIVM letter report 2025-0043.
- Interne medische protocollen van PreventVaccins (december 2025)